۱۱ ماه پیش
پلیکیستیک چیست؟
سندروم تخمدان پلیکیستیک (Polycystic Ovary Syndrome) یک اختلال هورمونی شایع در زنان سن باروری است که باعث میشود تخمدانها عملکرد طبیعی نداشته باشند.
در این وضعیت، تخمدانها ممکن است کیستهای کوچک (فولیکولهای نابالغ) داشته باشند و تخمکگذاری بهدرستی انجام نشود.
علائم شایع
علائم میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما رایجترینها عبارتاند از:
- نامنظم شدن یا قطع پریود
- افزایش هورمونهای مردانه (آندروژن) : پرمویی صورت و بدن، جوش، ریزش موی سر
- مشکل در بارداری به دلیل عدم تخمکگذاری
- اضافه وزن یا چاقی شکمی
- تیره شدن پوست در برخی نواحی (گردن، زیر بغل، کشاله ران)
- کیستهای کوچک روی تخمدانها (در سونوگرافی دیده میشوند)
علت بروز
علت دقیق PCOS هنوز مشخص نیست، اما عوامل زیر نقش مهمی دارند:
- مقاومت به انسولین : سطح انسولین بالا باعث افزایش آندروژن میشود.
- ژنتیک :سابقه خانوادگی احتمال ابتلا را بالا میبرد.
- عدم تعادل هورمونی : افزایش آندروژن و کاهش هورمونهای زنانه.
عوارض در صورت عدم درمان
- ناباروری
- دیابت نوع ۲
- افزایش کلسترول و بیماریهای قلبی
- فشار خون بالا
- افسردگی و اضطراب
- سرطان آندومتر (در موارد نادر)
روشهای تشخیص
پزشک معمولاً با این سه معیار (معیار روتردام) تشخیص میدهد:
- پریود نامنظم یا عدم تخمکگذاری
- علائم بالینی یا آزمایشگاهی افزایش آندروژن
- مشاهده کیستهای کوچک در تخمدان با سونوگرافی
درمان و مدیریت
درمان قطعی وجود ندارد، اما میتوان علائم را کنترل کرد:
تغییر سبک زندگی
- کاهش وزن (۵-۱۰٪ وزن) → بهبود هورمونها و تخمکگذاری
- ورزش منظم (ترکیب هوازی + مقاومتی)
- رژیم غذایی کمکربوهیدرات و با شاخص گلایسمی پایین
درمان دارویی
- قرصهای ضد بارداری → تنظیم پریود و کاهش آندروژن
- متفورمین → کاهش مقاومت به انسولین
- کلومیفن یا لتروزول → تحریک تخمکگذاری در زنان مایل به بارداری
- داروهای ضد آندروژن → کاهش پرمویی و جوش
توصیههای تغذیهای
- مصرف سبزیجات برگ سبز، غلات کامل، پروتئین بدون چربی
- محدود کردن قند و مواد غذایی فرآوریشده
- مصرف چربیهای سالم (مثل روغن زیتون و آجیل)
نکته: کنترل استرس هم خیلی مهم است، چون استرس زیاد باعث تشدید عدم تعادل هورمونی میشود و درمان را با مشکل مواجه کی کند.